Yahu hani bundan iki-üç sene önce "DIRECTX 10 GELİYOR OYUNLARINIZ ÇALIŞMAYACAK YENİ EKRAN KARTI ALIN" temalı reklamlar görüyorduk, sonra DX10 destekleyen üç-beş oyun çıktı, ondan sonra yalan oldu. Microsoft ve mahdumlarının (ATI, Nvidia, Intel) yaptıkları çığırtkanlık birkaçımıza DX10 destekli ekran kartı aldırttı ama bu kartları da genelde DX9 oyunları oynarken kullandık. Wikipedia'ya göre 2006 yılından bu yana çıkan sadece 25 DirectX 10 destekli oyun var ve bunların büyük çoğunluğu "sudaki baloncukları daha kaliteli yapan" modifikasyonlar, yani detaylara dikkat eden birisi değilseniz oyunu DX9'da mı oynamışsınız, DX10'da mı oynamışsınız hiçbir önemi yok.
Eminim hepinizin aklında şu soru var: NEDEN? DirectX 9 çıktığında bu derece geri plana itilmemişti ve geçiş süreci bu kadar sancılı olmamıştı, şimdi neden böyle oldu? Açıkçası bu konularda uzman olduğumu iddia etmiyorum ancak bana kalırsa bu durumun dört ana sebebi var:
1) DirectX 9'dan Tam Anlamıyla Vazgeçilememesi
Bir oyun motoruna DX10 özellikleri eklemek ile tamamen DX10 için tasarlamak birbirinden çok farklı iki şey bana kalırsa. Yukarıda da bahsettiğim "modifikasyon" mevzusu işte burada devreye giriyor: Hiç kimse Bioshock'un baloncuklarını daha iyi görmek için DX10 ekran kartı almıyor. Dolayısıyla PC kullanıcılarının büyük çoğunluğu hala DX9 kart kullanıyor (herkes oyuncu değil ve firmalar bir oyun tasarlarken bu kitleye de hitap etmek zorunda). Bu durum bir yana, oyuncuların oyun oynamak için kaynakları sonuna kadar çiğneyip tüküren Windows Vista'yı da seçmedikleri bilinen birşey. Bu sebeplerden dolayı tamamen DX10'a özel oyun yapmak inanılmaz derece de büyük bir kullanıcı kitlesi kaybetmek demek. E DX10'a özel motor tasarlanmadığı zaman da sırf "önemsiz detayları güzelleştiriyor" diye Vista işkencesine katlanmak istemiyor hiç kimse.
2) Konsolların DirectX 10 Desteklememesi
İşte PC oyuncularının sırf üç beş kopya daha az satıyor diye katlanmak zorunda kaldıkları işkencenin bir diğer kötü yanı. PS3 ve Xbox 360 DX9 desteklemiyor ve bu konsollardan yapılan portlarda doğal olarak DX10 desteklemiyor (bazen PC kullanıcılarının ilgisini çeksin diye destek ekleniyor ama bunlar sadece motora yapılan küçük modifikasyonlar, Lost Planet'taki ayak izlerinin daha derin görünmesi gibi saçma sapan şeyler). Ne zaman konsollarda DX10 kullanmaya başlar, işte o zaman DX10 destekli oyunlarda inanılmaz bir artış görürüz (ki bu da ancak bir daha ki konsol neslinde olabilir, o da 2011'den önce imkansız gibi birşey).
3) DirectX 9 Hala Oldukça Yeterli
Peki PS3 ya da Xbox 360 oyunlarında "DirectX 10 kullanılmıyor" diye şikayetçi olan birisini gördünüz mü? Hala DirectX 9 kullanılarak "Killzone 2" ya da "Gears of War 2" tarzında oyunlar yapılabiliyor sonuçta. Tamam, "PC altyapısı ile konsol altyapısı çok farklı" şeklinde bir argüman ortaya atabilirsiniz ama Call of Duty 5'in grafiklerine "yetersiz" diyebilecek bir kişi var mıdır acaba? Ayrıca her ne olursa olsun Killzone 2'nin ışıklandırma sistemi DX9'da hala çok fazla hayat olduğunu ve suyunun sıkılması gerektiğini gösteriyor. Gerçekten, DX10'a ihtiyacımız var mı?
4) DAHA FAZLA GRAFİK İSTEMİYORUZ!
İyi de, DX9'un sunduğu grafikler oldukça yeterli değil mi? Ee, tam anlamıyla "sanal gerçekliğe" ulaştığımızda ne olacak ki? Bir oyunun grafikleri gerçek hayatla ya da filmlerle birebir aynı olduğu zaman elimize ne geçecek? Bu grafik olayı gerçekten çok uzamadı mı artık? Tamam, oyunlar film seviyesine ulaştı diyelim: O zaman bir medya olarak "oyun" kavramını film kavramından ayıran şey ne olacak? Ekrandaki kişiyi kontrol edebilmemiz mi?
Size birşey söyliyeyim mi: Bizim ihtiyacımız olan "çiğ grafik" değil, sanatsal yönetim. Left 4 Dead ya da Killzone 2 gibi oyunları oynadıktan sonra Crysis tarzı "grafiğe abanmış" oyunların görsel yönü çok çiğ gelmeye başladı. E ben neden ekranda gerçek hayatta gördüğüm şeylerin birebir aynısını, birebir aynı şekilde görmek isteyeyim ki? Yapımcıların gözünden oyun dünyasını görmemiz gerekmez mi? Tamam bazı oyunlara elbette bu uygulanamaz (örnek vermek gerekirse spor oyunları ya da simulasyonlar olabildiğince gerçekçi olmak zorunda) ama kabul etmeliyiz ki gerçekçi olması gerekmeyen oyunlar bile olabildiğince hayatın kendisine benzeme derdinde. Oysa stilistik grafikler için DX9 hala yeterli, DX10 sadece "gerçekçilik" için gerekli. Görsel olarak gerçek hayatta var olan objeleri olduğu gibi sunan Crysis'in atmosferi mi, yoksa renk yönetimi ve film grain gibi unsurlar sonucunda"sanatsal yönetim"in dibine vurmuş olan Left 4 Dead'in atmosferi mi daha çok aklınızda kaldı?
Evet, sanattan pek anlamayan oyuncular "daha gerçekçi grafikler" diye yerlere yatıyor olabilir ama DirectX 10'un vaat ettiklerine inanılmaz bir rağbet olmaması DX9'un yaratmakta hala gayet yeterli olduğu "stilistik" grafiklerin daha akılda kalıcı olduğunu ve oyuncu için daha zengin ve doyurucu bir deneyim sunduğunu gösteriyor diyebiliriz (en azından ben öyle düşünmek istiyorum, ne var?!).
DirectX 10'un hala uğruna yapılan çığırtkanlık kadar değerinin olmaması bu sebeplerden dolayı bana kalırsa. Ama tahmin ediyorum ki Windows 7'nin de yaygınlaşmasıyla 2010 gibi sadece DX10 için tasarlan ve DX10'un gücünü tam anlamıyla kullanabilen oyunlar çıkmaya başlayacak. Ancak umarım DX10 yüzünden "ruhu olan grafiklerden" taviz verilmez...
Kesinlikle kimse 'ayak izleri daha derin' diye DX10'a geçmeyecektir. Zaten bunu genel kitle gösterdi. Ayrıca PC oyuncuları ile alakalı olarak katıldığım diğer konu DX10 oyun oynamak için hangi sistem gerekiyor bize? Vista. Burası da DX10'un pırt ettiği nokta.
YanıtlaSilÜstelik gelişen oyun dünyasının yönetici ve üreticileri paraya olan açlıklarını reklam ve ürünleri ile çok belli ettiklerinden ve sizin de dediğiniz gibi oyuncular da saf olduklarından genelde grafik tabanlı gelişmeler görüyoruz.
Ama bir de örnek vermek gerekirse, Men of War gibi oyunlar var ki bizi gerçekten o bahsedilen söylenen bir fantezi vardır hani, filmin içinde olmak gerçekçiliği, bunu yaşatabilen oyunlar var. Ne mutlu.
Ancak kar tabanlı her işletmede olduğu gibi kar ve düşük maliyet birinci planda, kullanıcı ikinci, üçüncü planda kalır.
Tabi ki yalnızca "modifiye" etmeyen bir iki oyun var, bunu biliyorum, yazı da belirttim zaten. Ancak DX10 kullanan oyunların çok büyük bir çoğunluğu sadece küçük modifikasyonlar için DX10'dan yararlanıyor.
YanıtlaSilEmin ol "filmin içinde olmak" hayali de abartıldığı kadar güzel birşey değil, hatta bir süre sonra tamamen sıradanlaşacak birşey. En üst seviyeye ulaştığımız zaman hiçbir anlamı olmayacak "grafik" olayının çünkü bütün oyunlar birbirinin aynısı olucak, birbirinden daha "güzel grafikli" oyun olmayacak... İşte o noktada bize gerçek hayatı ya da filmleri olduğu gibi veren değil, oyunun dünyasını ve tarzını daha iyi yansıtabilen karakterli oyunlara yöneleceğiz.
Diğer sektörlerde doğru olabilir ancak oyun sektöründe kullanıcınin ikinci plana atılabileceğini sanmıyorum zira eğer kullanıcı ürünü beğenmezse elde edilen kar oranı oldukça düşüyor. Bu yüzden kitleyi mutlaka gözönüne almaları gerek bu sektörde, özellikle kriz zamanında daha bir dikkatli olmaları gerek. Kullanıcıyı ikinci plana iten, "herşeyi biz biliriz" tavrı takınan Sony gibi firmaların halini görüyoruz işte...
Yorumların benimle paralel, ancak tam olarak doğru belirtememişim, oyuncuları ikinci plana atmak tabirini yanlış kullanmışım.
YanıtlaSilŞöyle örnek vereyim, elimizde GTA gibi bir fenomen oyun var, tamamen herşeyi ile dört dörtlük, bir de bunun dolu çakması var ve her geçen gün artıyor. Zira çoğu kişi de bu çakmaları oynuyor. Daha güzel bir açıklama olması açısından NBA 2K9 tamamen basketbol oyunu iken NBA live herşeyi ile dökülen ve bir adım ileri gitmeyen bir oyun. Keza yıllarca dergilere manşet olmuş Fifa serisinin bir zamanlar (ki bence hala aynı) hali. Gıdım gıdım yapılan değişiklikler ile tüketiciyi kandırmaya çalışmak.
Ancak elin Rus firmasının çıkardığı akıl dolu oyunları da görüyoruz.
Sonuçta kar düşüncesi içinde oldukları için, sanatsal veya düşünsel olarak çok iyi şeyler beklemek zor. Ama nedir yüz firmadan 2, 3 tanesi mutlaka bu yönde oyunlar çıkartacaklardır.
'Oyuncu beğenmezse...' işte burası esas sıkıntı. Avrupalı veya Amerikalı gençler daha iyi grafik gördüklerinde daha iyi oyun olduğunu sanıyor hala. Ve çıkan oyunları beğeniyor demek ki hala... Genelleme yapmak istemezdim ama bu oyunlar bu kadar çok satıyorsa ve Türkiye'de bu kadar çok orjinal olarak satılmadığını biliyorsak kim alıyor?
Saygılarımla
Yeni oyunları kaldıramayan bir bilgisayara sahibim. Bazen Crysis, Mirrors Edge gibi oyunları oynayamadığıma üzülüyorum ama çoğu zaman habire çöp niteliğinde çıkan oyunları da oynamadığım için seviniyorum.
YanıtlaSilHala eskilerde yaşayan bir insanım bunu büyümeme yoruyordum çoğu zaman ama baktım ki olay sadece benim büyümem değil. Oyun yapımcıları da büyümüş ve içlerindeki çocuğu katledip gitmişler. Bir parça hayal gücü kalmış ama o da bitmek bilmez para hırsına köle olmuş durumda.
Son söz olarak ben ve benim gbi oyuncular eskilerin bir Undying'i veya Pandemonium ya da Arcanum gibi oyunlar yapılmadıkça, System Shock 2 gibi 3d rpgler olmadıkça yenilerden hiçbirini almayacağız
beyaz gölge, şimdi anladım demek istediğini ve kesinlikle hak veriyorum. İşte benim demek istediğim de birgün oyunlar grafiksel olarak olabilecekleri en üst seviyeye ulaşacaklar (ki emin ol, beklediğinden çabuk olacak). İşte o zaman yapımcılar masaya yeni fikirler ve tarzlar koymak zorunda kalacaklar. Tabi ki şu anda "grafik" olayı her tarafı sarmış durumda ancak sinema sektöründe de bir zamanlar filmer "muhteşem efektler!" sloganları eşliğinde pazarlanırdı biliyorsun ki. Artık "efekt" olayı olabileceği en son noktaya ulaştığı için bunun üzerinden para kazanılamıyor. Aynı bu olayda olduğu gibi yapımcılar birgün "grafik" üzerinden para kazanamayacak. İşte o zaman yeni fikirler görmeye başlayacağız. Bırak yeni buldukları oyuncaklarıyla oynasınlar, o eskiyince zaten daha orjinal yapımlar yapmak zorunda kalacaklar.
YanıtlaSilYalnız DX10'a geçiş dönemi için maymunluk yapan firmaları da anlayamıyorum. Bkz. Stormrise. "First Truly 3D RTS" gibi abartı sloganlarla marketing çalışması yapılan bu oyun, bir hafta önce çıktı, kimsenin hakkında konuştuğu, yazdığını görmedim.
YanıtlaSilGöremem de zaten, zira bu vatandaş DX10, Vista SP1'den aşağıya yüz vermiyor. Patchi falan da yok şuan, oynayamıyorsunuz. Bu kadar saçma bir pazarlama hamlesi yerine, DX 8 kullansalar daha iyiydi.
Aranel, işte sorun da bundan kaynaklanıyor. Senin gibi birçok kullanıcı DX10'u gereksiz buluyor çünkü görsel olarak DX9'da gördüklerimiz şu anda yeterli ve görsel olarak ufak tefek değişiklikler için hiç kimse yeni bir ekran kartı almak istemiyor. Dolayısıyla oyunlar TAMAMEN DX10 için tasarlanamıyor, sadece DX10 için ekstra özellikler eklenebiliyor. Bu bir kısır döngü anlayacağın.
YanıtlaSilHa ancak ne zaman aşılır: DX10 görselin yanında performans olarak da DX9'dan daha ucuz çözümler sunmaya başladığı zaman (orta seviye ekran kartıyla DX9'da 25 FPS'de oynanırken DX10'da 45-50 FPS'de oynanırsa aynı fiyata neden daha yüksek performans almak istemeyelim değil mi? Ki bunun olacağını vaat etmişlerdi).
Bir de elbette Vista denen kaynak sömürücüsünden kurtulmamız gerek tamamen DX10'da oyun oynayabilmek için. Bu da Windows 7 ile çözülmüş olacak umarım.
Ayrıca Stormrise'ın yapımcıları "konsollarda daha iyi çalışsın diye" DX10'u geliştirme platformu olarak seçmişler. YALANA GEL. Xbox 360'ın "unified Shader" gibi DX10 özelliklerinden bahsediyorlar da genel olarak DX9c kullanıyor sonuçta. Tamamen DX10 oyunu tasarlayamazlar, mutlaka DX9'a modifiye etmeleri lazım bir noktada, bu da yapımcı için daha fazla "işgücü" harcamak demek. "Microsoft'tan akan paraya doyamıyoruz, çok tatlı geliyor bu yüzden Vista exclusive yaptık" diyemiyor, o yüzden böyle yalan söylüyor amcam. PS3'ün DX10'la alakası olmamasına girmiyorum bile.
DX10'un sektörde bu kadar sorun yaratmasının asıl sebebi XP'ye port edilmeyişidir. Bunun hiç de zor olmayacağı belli. Microsoft yine klasik pazarlama teknikleriyle, kullanıcıyı köşeye sıkıştırmaya çalışıyor.
YanıtlaSil"Daha iyi oyun oynamak istiyorsan, daha iyi DirectX, dolayısıyla Windows, ve tabii ki en son sürümü almalısın, ah az kalsın unutuyordum: bilgisayarının da aynı anda hem daha iyi oyunları hem de Vista gibi bir acıyı kaldırabilmesi gerek."
Ekran kartının çok mevzu olacağını sanmıyorum, şuanki oyunları High'da oynayan herhangi biri DX10'a sahiptir zaten. Eğer bir şey sorun olacaksa, o da DX10.1 mevzusu ama o konunun tartışılmasına daha çok var. NV yine masaya yumruğunu vurup DX10.1'i geciktirecektir gibime geliyor.
Oyun firmalarının istedikten sonra bir oyunu hem DX10 hem DX9da render etmelerinin bu kadar zor olduğunu sanmıyorum. Elbette devrimsel bir oyun tasarlıyor olunabilir ama eğer öyle bir seçim noktasına geleceksek bu oyun firmalarının yoğun bir geçiş ihtiyacı üzerine olmalı ve kesinlikle Vista ile olmamalı.
Aah ah OpenGL. Cep telefonlarında bile çalışabilen esnekliğe, uyduruk kartlarda bile güncelleştirme desteğine, her bir şeye açık bir platform, değeri bilinebilseydi keşke.